İCE>RİCE>PRİCE>POLİCE>PEACE&LOVE
Ortopedik ve sportif
rehabilitasyonda yaralanma sonrası çoğu sağlık profesyonelinin kullandığı konseptler günden güne araştırmalar ve deneyimler sonucu değişim göstermekte ve bu değişimin son ürünü karşımızda: PEACE&LOVE.
Önceki konseptlerde sadece akut duruma odaklı çalışılmış subakut ve
kronik dönemin göz ardı edilmiş. PEACE&LOVE
konsepti ise akut durumdan bir sonraki tedaviye ilerleyen bir rehabilitasyon
sürekliliğini içerir.
***Yaralanmanın hemen arkasından zarar vermeyelim ve PEACE uygulayalım:
1-PROTECT:
1-3 gün arası kanamayı minimalize etmek ve yaralanmış
fibrillerin gerilmesini önlemek için tehlikeli hareketlerden kaçınacak şekilde
ilgili bölgeyi koru! Ağrı evrenin bitişi hakkında rehberimiz olmalıdır.
2-ELEVATE:
İlgili bölgeyi kalp seviyesinden yukarıda olacak şekilde
pozisyonla. Bu sayede dokulardan interstisyel sıvı akışı sağlanabilir.
3-AVOİD ANTİ-İNFLAMMATORY MODALİTİES:
Enflamasyonun çeşitli fazları yaralanmış doku iyileşmesine
yardımcı olmaktadır. Bu yüzden antienflamatuar ilaç kullanımı kullanımı uzun
dönemde doku iyileşmesini olumsuz etkiler, özellikle de yüksek dozajda kullanım
söz konusu olduğunda.
Bir diğer modalite kriyoterapi yani soğuk uygulama kısacası
BUZ. Popülasyon arasında yaygın kullanıma rağmen, yumuşak doku yaralanmalarını
tedavi etmek için buzun etkinliği konusunda yüksek kaliteli bir kanıt yoktur.
Çoğunlukla analjezik olsa bile, buz potansiyel olarak enflamasyonu,
anjiyogenezi ve revaskülarizasyonu geciktirebilir, nötrofil ve makrofaj
infiltrasyonunu geciktirebilir. Olgunlaşmamış miyofiberleri
arttırır.Bu, doku onarımında bozulmaya ve fazla kolajen sentezine yol açabilir.
4-COMPRESS:
Bandaj veya sargı ile uygulanacak dışarıdan mekanik
basınç eklem içi ödem ve doku kanamasını yavaşlatır. Bilek burkulması gibi
durumlarda bandajlama yapılması ağrıyı ve şişliği azaltabilir.
5-EDUCATE:
Terapist tarafından
toparlanma sürecindeki aktif yaklaşımlar hakkında kişi mutlaka
bilgilendirilmeli ve eğitilmelidir. Özellikle yaralanmış kişiye geri dönüş
süreci hakkında doğru bilgiler verilmeli ve iyileşme süresi hakkında gerçekçi
beklentiler belirlenmelidir. Kondisyon ve yüklenme eğitimi
hakkında daha iyi eğitim aşırı tedaviden kaçınmaya yardımcı olacaktır. Bu da
gereksiz enjeksiyon veya cerrahi olasılığını azaltır ve sağlık hizmetlerinin
maliyetinde bir azalmayı destekler.
***İlk günler geçtikten sonra yumuşak dokunun LOVE(sevgi) ye
ihtiyacı vardır:
1-LOAD:
Mekanik yüklenme erken eklenmeli ve semptomlar izin verilir
verilmez normal aktivitelere devam edilmelidir. Ağrıyı şiddetlendirmeden
optimum yükleme onarım, yeniden modelleme ve doku toleransını ve tendon, kas ve
bağların kapasitesini mekanotransdüksiyon yoluyla güçlendirir. (Mekanotransdüksiyon,
doku hücrelerinin mekanik yüklenmeleri algıladığı ve bu yüklenmelere cevap
verdiği fizyolojik bir süreçtir. En basit örnek olarak kemik dokusunun aralıklı
yüklenmeler ile güçlenmesi verilebilir.)
2-OPTİMİSM:
İyimser hasta beklentileri daha iyi sonuçlar ve prognoz ile
ilişkilidir. Felaket, depresyon ve korku gibi psikolojik faktörler iyileşmenin
önündeki engelleri temsil edebilir. İnsanın süpergücü olarak düşünebileceğimiz
iyileşmeyi yeteneğimizi asla unutmamalıyız.
3-VASCULARİSATİON:
Kardiyovasküler
aktivite kas-iskelet sistemi yaralanmalarının tedavisinde temel taşı temsil
eder. Doz üzerinde araştırmalara ihtiyaç duyulurken, motivasyonu artırmak ve
yaralı yapılara kan akışını arttırmak için yaralanmadan birkaç gün sonra
ağrısız aerobik egzersize başlanmalıdır. Erken mobilizasyon ve aerobik
egzersiz, fiziksel fonksiyonu iyileştirir,
işe geri dönüşü destekler ve kas-iskelet sistemi rahatsızlığı olan kişilerde
ağrı kesici ilaç ihtiyacını azaltır.
4-EXERCİSE:
Egzersizler yaralanma sonrası erken hareket kabiliyeti, güç ve
propriyosepsiyonu düzeltmeye yardımcı olur.İyileşmenin subakut fazı sırasında
optimal onarımın sağlanması için ağrıdan kaçınılmalı ve egzersiz ilerlemeleri
için bir rehber olarak kullanılmalıdır. Fonksiyonel
egzersiz konusunda size yardımcı olacak fizyoterapistiniz ile normal yaşamınıza
dönebilir ve olası yeni yaralanmalardan da korunabilirsiniz.
***Avoid
Anti-inflammatory modalities yani anti-enflamatuar modalitelerden kaçınmamız
gerektiği maddesine kısaca geri dönersek:
A) İyileşme Enflamasyon Gerektirir:
Kaslar ve diğer dokular hasar gördüğünde, imnün sisteminiz
iyileşmeyi desteklemek için enflamatuar hücreleri hasarlı dokuya gönderir. Hem
enfeksiyon hem de doku hasarına cevap aynıdır. İnflamatuar hücreler iyileşme
sürecini başlatmak için yaralı dokuya ilerler (Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi
Dergisi, Cilt 7, Sayı 5, 1999). Makrofaj adı verilen enflamatuar hücreler,
kasların ve diğer yaralı parçaların iyileşmesine yardımcı olan hasarlı dokulara
İnsülin benzeri büyüme Faktörü (IGF-1) adı verilen bir hormon salgılar. Bununla
birlikte, şişmeyi azaltmak için buz uygulamak, vücudun IGF-1'i serbest
bırakmasını önleyerek iyileşmeyi geciktirir.
B) Buz, İyileşen Hücrelerin Yaralı Dokuya Girmesini Önler:
Yaralı dokuya buz uygulanması, yaralanma yakınındaki kan
damarlarının, iltihaplanma hücrelerini getiren kan akışını daraltmasına ve
kapatmasına neden olur (23 Şubat 2014'te çevrimiçi yayınlanan Knee Surg Sports
Traumatol Arthrosc). Kan damarları, buz uygulandıktan sonra saatlerce tekrar
açılmaz. Bu azalmış kan akışı, dokunun azalmış kan akışından ölmesine ve hatta
kalıcı sinir hasarına neden olabilir.
C) Enflamasyonu Azaltan Her Şey İyileşmeyi Geciktirir:
Bağışıklık tepkinizi azaltan
her şey kas iyileşmesini geciktirir. Böylece, iyileşme geciktirilir:
• Kortizon tipi ilaçlar
• İbuprofen gibi steroidal
olmayan antienflamatuar ilaçlar gibi hemen hemen tüm ağrı kesici ilaçlar
(Pharmaceuticals, 2010; 3 (5))
• Artrit, kanser veya sedef
hastalığının tedavisinde sıklıkla kullanılan bağışıklık baskılayıcılar.
• Cold pack veya buz
uygulamak.
• Yaralanmaya karşı bağışıklık tepkisini engelleyen
herhangi bir şey.
Kaynakça:
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder