Iliotibial Friksiyon Sendromu /İliotibial
Band Sendromu
1-) TANIMI:
Iliotibial
band sendromu, genellikle dizin lateralinin palpasyonunda, eklem hattından superiorunda
ve lateral femoral epikondilin inferiorunda ağrı ve / veya hassasiyet ile
ortaya çıkan yaygın bir diz yaralanmasıdır.
Travmatik
olmayan aşırı kullanım(overuse) yaralanması olarak kabul edilir ve sıklıkla
kalça abdüktör kaslarının altta yatan zayıflığı ile görülür. Aşırı kullanımın, bisikletçiler ve koşucularda
sıklıkla görülen tekrarlayan diz fleksiyonu ve ekstansiyon hareketlerinden
kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu
tekrarlayan hareket, lateral femoral epikondil ile iliotibiyal sistem arasında
aşırı sürtünmeye neden olur.
Çalışmalar,
topuk vuruşu sırasında ve koşmanın duruş fazı öncesi 30 ° diz fleksiyonunda
veya biraz altında meydana gelen bir 'sıkışma bölgesi' tanımlamış. Koşu
döngüsünde bu sıkışma döneminde, bacağın deselerasyonu(salınım fazının son evresi)
için tensör fasya lata kasının ve gluteus maximusun eksantrik kasılması ve
böylelikle iliotibiyal bantta gerginliğe neden olur.
2-) KLİNİK ANATOMİSİ:
Klinik
anatomiden bir önceki paylaşımda detaylıca bahsettik kısa bir özet geçersek: Tractus iliotibialis yani İliotibial band (İTB) bir
sıkı(dense) konnektif doku örneğidir. İleum’dan tibia’ya uzanan bir band
benzeri yapıdır.
Aslında ITB, Fasya Latae olarak bilinen uyluk alanının derin
fasyasının kalınlaşmasıdır ve band benzeri değildir. Fasya latae sadece yan
kısmı değil tüm uyluğu çevreler.İTB ve Fasya Latae bir bütün olarak
düşünülmelidir.
Gluteus Maximus'un iliotibiyal band’a, fasya
lata, lateral intermusküler septum ve femura insersiyosunu değerlendirmek için
6 kadavra, 4 erkek ve 2 kadın, incelenmiş. Yukarıda da anlatıldığı gibi
Iliotibial bant fasya latanın devamı ve ondan ayrılamaz. İç tarafı,
quadrisepsleri hamstringler'den ayıran lateral intermusküler septum ile devam
eder. Tüm kadavralarda gluteus maximus fasya lataya büyük bir insersio/yapışma
göstermiş, bu o kadar büyük ki, iliotibiyal sistem gluteus maximusun insersio yaptığı
tendonu olarak kabul edilebilir. Gluteus maximus kasının fasyal yerleşimi,
kuvvetlerin torakolomber fasyadan dize geçişini (fasyal kuvvet iletimi=force
transmission) açıklayabilir.
3-) EPİDEMİYOLOJİ/ETİYOLOJİ:
Etiyolojisi sıklıkla birçok faktör içerir. İTB dizimiz
extansiyona geldiğinde lateral femoral epikondil üzerinde anteriora, 30° 
Tekrarlayan diz fleksiyon
ve extansiyon içeren aktiviteler İTB’nin sürtünmeyle birlikte tahriş olmasını
ve daha sonraki süreçte enflamatuar reaksiyon gelişmesine sebep olabilir.
Sıklıkla uzun mesafe
koşucusu olmak yaygın nedenidir. Koşu zemininin eğimli olması ve aktivite
seviyesinde kontrolsüz ani artışlar risk faktörlerindendir.
Azalmış kalça abdüksiyon
kas kuvvetide İtb sendromuyla ilişkilidir. Kas gücünün azalmasıyla kalça
internal rotasyon ve diz abduksiyonun artması yani bir başka deyişle artmış
femoral anteversiyon ve dizde valgus ile Q açısının artması sporcular için en
önemli sebep olarak kabul görmektedir. Lateral diz ağrısı ile başvurularda en
sık görülen yaralanmadır.
4-) KLİNİK ÖZELLİKLERİ
Subjektif değerlendirme
İTB’nin ana semptomu,
özellikle topuk zemine çarptığında, dış uyluk veya gastroknemius içine
yayılabilen dizin dış tarafında keskin bir ağrıdır.
Karakteristik özellikler
arasında, lateral femoral epikondil üzerinde egzersize bağlı bir hassasiyet
buluyoruz.
5-) Muayene:
*Kalça Abdüktörlerine Kas Kuvvet
Testi: Azalması risk faktörü
*Treadmill Testi: Koşma sırasında ağrı olup olmadığına bakılır. Varsa pozitiftir.
*Noble Compression Testi: Sırt üstü diz 90 derece fleksiyonda pozisyonunda yapılır. Değerlendiren
kişi diz tam extansiyona doğru alınırken lateral femoral kondil üzerinden
basınç uygular 30-40 derece fleksiyona geldiğinde ağrı varsa test pozitiftir.
*Ober Testi: Kısa ve gergin İTB bu sendromla ilişkilidir.
6-Fizik
Tedavi Yönetimi
ITBS
tedavisi genellikle ameliyat değildir ve fizyoterapi ilk ve en iyi tedavi
yöntemi olarak düşünülmelidir.
Bazı klinisyenler en az 3 hafta boyunca atletik
aktivitelerden tamamen dinlenmeyi önermektedir; diğer klinisenler, 1
haftadan 2 aya kadar bir süre dinlenmenin en iyisi olduğunu öne sürmektedir,
ancak bu dinlenme süresi, durumun ciddiyetine ve klinik muayene sırasında
ağrının çoğalmasına bağlıdır.
>>Egzersiz Reçetesi
**Iliotibial
bandı ve ilgili yapıları germek için egzersizler.
Bu egzersizlerle amacımız iliotibial bandı uzatmak ve femurun
lateral epikondiliyle sürtünmeyi azaltmak olacak. Bununla birlikte, sadece
iliotibial bandın gerilmesine değil, aynı zamanda gluteallerin de gerilmesine
ihtiyacımız var. Lateral gluteal kasların zayıf veya düzgün çalışmadığı tespit
edilirse, iliotibial bant dahil olmak üzere diğer kasların kompanse etmesine ve
iliotibial bandın kasılmasına neden olur. Ayrıca, glutealler çok kısaysa, kalçanın
rotasyonunu tetikler ve bu da iliotibial bant üzerinde anormal bir stres yaratarak
ITBS ile sonuçlanır.
**Miyofasiyal tedavi, yapışma yerinde ağrı ve enflamasyon olduğunda akut fazda
idealdir. Biceps femoris, vastus lateralis, gluteus maximus ve tensör fasya
lata kaslarındaki tetik noktaları miyofasyal tedavi ile ele alınacaktır.
**Sıklıkla,
fizyoterapist tarafından manuel gevşetme teknikleri ve etkilenen
bölgenin tetik noktası tedavisi ile yumuşak doku tedavisi ağrıyı azaltır
ve durumu kesin olarak tedavi eder.
** Gergin kaslar
üzerinde bir foam roller kullanılması da yararlı olabilir.
**Skar dokusunu
parçalamak ve yumuşak doku hareketini düzeltmek için Graston Tekniği ve Active
Release gibi derin doku prosedürleri
**Abdüktör kaslarını güçlendirmek ve kalçayı stabilize etmek
için egzersizler.
ITBS'nin fiziksel tedavisinde bir sonraki önemli aşama,
etkilenen bölgedeki kasları güçlendirmek için egzersizler yapmaktır. ITBS sıklıkla kalça abduktörü zayıflığı ile ilişkili
olduğundan, kalçanın güçlendirilmesi ve stabilizasyonu ITBS tedavisinde faydalı
olacaktır.
**Ek olarak Bir
bacakta vücut ağırlığı ve nöromüsküler kontrol ilişkisi göz önüne
alındığında önerilen diğer egzersizler, single-leg step down (Şekil [4]), single
leg Wall squad (Şekil [5]) ve single leg dead lift (Şekil [6])
**Yürüyüşün nöromüsküler
kontrolünün artmasıyla kalça / diz koordinasyonu ve koşu / bisiklet stili
modifikasyonu. Fizyoterapinin bir sonraki aşamasına
geçerek, fizyoterapistler çok boyutlu hareket modelleri, eksantrik kas
kasılmaları ve bütünleşmiş hareket modelleri hakkında eğitim ve talimatlar
verecektir. Asıl amaç koşma, zıplama, çeviklik ve denge
egzersizlerinin kombinasyonları ile çalışmak ve bunların hepsinin uygun tekniği
kullanmaya açık bir şekilde vurgulamaktır.
❕❕IT band sendromunun
çeşitli potansiyel nedenleri nedeniyle, anormal vücut mekaniğine katkıda bulunabilecek
alanları düşünmek önemlidir. Özellikle diz koşullarında, soruna katkıda
bulunup bulunmadıklarını belirlemek için yukarıdaki (kalça) ve altındaki
eklemler (ayak bileği / ayak) değerlendirilmelidir.
❕❕Faydalı olabilecek linkler: https://www.youtube.com/watch?time_continue=12&v=ENz6C36PLgY&feature=emb_logo
https://www.youtube.com/watch?v=ny5WDD_1XsE
https://www.youtube.com/watch?v=PLXXBAZMc24
A Practical Guide to Fascial Manipulation © 2017 Elsevier Ltd. All rights reserved.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder